Hỏi đáp

Hãy làm xét nghiệm là cách duy nhất để biết được tình trạng HIV của bạn. Xét nghiệm HIV là một xét nghiệm đơn giản, nhanh chóng. Nếu bạn không có H, bạn có thể sử dụng PrEP để giữ vững trạng thái âm tính của mình. Nếu bạn có H, hãy bắt đầu điều trị ARV và đạt dưới ngưỡng phát hiện để giữ sức khỏe tốt và dự phòng lây truyền HIV. Khi đó, bạn có thể tự tin rằng bạn khỏe mạnh và có thể dự phòng lây truyền HIV.

Xem thêm thông tin tại https://kbangk.info/ hoặc PrEP, tìm thông tin phòng khám gần nhất để xét nghiệm ở đây: https://vaac.gov.vn/dich-vu

"Yêu mới khó, phòng ngừa HIV có ngại gì" là một chiến dịch truyền thông về sức khỏe cộng đồng được thiết kế nhằm nâng cao nhận thức về dự phòng HIV, giảm số ca mới nhiễm HIV, và loại bỏ sự kỳ thị đối với HIV tại Việt Nam.

Chiến dịch chia sẻ các công cụ mới nhất về dự phòng HIV – tạo sự tương phản giữa những khó khăn của tình yêu với cách tiếp cận tương đối dễ dàng, an toàn và hiệu quả của việc dùng thuốc để dự phòng HIV.

Chiến dịch thúc đẩy ý tưởng với những công cụ an toàn và hiệu quả trong dự phòng lây truyền HIV và giữ cho chúng ta khỏe mạnh, thì không có lý do gì để e ngại khi biết về tình trạng HIV của người khác; và chiến dịch tôn vinh thông điệp chúng ta đang sống trong một thời đại mà tình trạng HIV không còn là quan trọng nữa khi nhắc đến các mối quan hệ, tình yêu, hay chăm sóc sức khỏe.

Chiến dịch được xây dựng bởi Cục Phòng, chống HIV/AIDS (VAAC), cùng các đối tác Tổ chức Hợp tác Phát triển Y tế Việt Nam (HAIVN), Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát Dịch bệnh Hoa Kỳ (US CDC) tại Việt Nam, và Quỹ Kế hoạch khẩn cấp của Tổng thống Hoa Kỳ về phòng, chống AIDS (PEPFAR) cùng với sự tham gia tích cực của các đối tác tại cộng đồng.

Các mục tiêu của chiến dịch Yêu mới khó bao gồm:
- Thúc đẩy ý thức và việc sử dụng thuốc kháng virus, hay ARV, như những công cụ an toàn và hiệu quả để dự phòng HIV, bao gồm:
- Xóa bỏ những sợ hãi, kỳ thị, và phân biệt đối xử đối với những người đang sống chung với HIV hay các nhóm nguy cơ

Yêu mới khó thúc đẩy ý tưởng rằng việc biết được tình trạng HIV có thể là động lực để bạn bắt đầu sử dụng PrEP khi bạn có xét nghiệm âm tính hoặc dùng thuốc ARV khi xét nghiệm dương tính. Dù là cách nào đi nữa, không có lý do gì để e ngại việc biết về trạng thái của bản thân bởi vì cả hai đều là những công cụ an toàn và hiệu quả để giữ gìn sức khỏe và dự phòng lây truyền HIV. Với sự đảm bảo về dự phòng HIV không nguy cơ, cũng không có lý do gì để sợ việc có mối quan hệ trái dấu, trong đó một người có H và người kia thì không, hoặc phân biệt đối xử đối với bạn tình có H. Một thế giới mà trong đó tình trạng HIV không còn là vấn đề nữa trong các mối quan hệ, tình yêu, hay chăm sóc sức khỏe, đó được gọi là “trạng thái trung tính”. ("status neutral”)

Từ góc nhìn của y tế công cộng, chiến dịch kêu gọi về việc chăm sóc sức khỏe dành cho mọi người – bất kể tình trạng HIV của họ - một cách bình đẳng, với sự tiếp cận đến các thuốc ARV an toàn và hiệu quả để giữ sức khỏe tốt và dự phòng lây truyền. Cách tiếp cận này giúp bình thường hóa xét nghiệm HIV thường quy và tạo điều kiện thuận lợi cho các chăm sóc không kỳ thị dành cho người có H lẫn không có H.

Không. Tải lượng virut là lượng virut HIV trong một mẫu máu của người có H. Nói chung, tải lượng virut của bạn càng cao thì khả năng lây truyền virut HIV sang người khác càng cao.

Người có H đang điều trị ARV có tải lượng virut dưới ngưỡng phát hiện (được định nghĩa là tải lượng virut dưới 200 bản sao/ml) trong máu trong ít nhất sáu tháng thì không thể lây truyền virut HIV qua quan hệ tình dục.

Kể cả khi đạt được tải lượng virut không phát hiện, virut HIV vẫn hiện diện trong cơ thể. virut ở trạng thái không hoạt động bên trong một số lượng nhỏ các tế bào được gọi là các ổ chứa virut. Khi việc điều trị bị gián đoạn do quên liều, tạm ngưng điều trị hoặc dừng điều trị, virut sẽ trỗi dậy và bắt đầu nhân lên, trở lại ngưỡng phát hiện được. Những virut mới được sản sinh này có khả năng lây nhiễm. Việc dùng thuốc theo chỉ định để đạt được và duy trì tình trạng không phát hiện là thiết yếu.

Bốn nghiên cứu lớn — HPTN 052, PARTNER, PARTNER 2 và Opposites Attract — đã theo dõi hàng ngàn cặp bạn tình ở nhiều quốc gia trên thế giới. Trong các nghiên cứu này, đối tượng tham gia là các cặp bạn tình dị nhiễm: một người có HIV dương tính và người kia âm tính. Các nghiên cứu này đã xem xét nguy cơ của lây truyền HIV khi người bạn tình có H đang điều trị và có tải lượng virut dưới ngưỡng phát hiện (được định nghĩa là dưới 200 bản sao /ml). Không có can thiệp dự phòng HIV nào khác được sử dụng, chẳng hạn như dùng bao cao su, hay PrEP.
Bốn nghiên cứu lớn này đã cùng nhau ghi nhận gần 130,000 hành vi tình dục giữa các cặp đôi cùng giới và khác giới. Dù các cặp đôi này đã không sử dụng bao cao su hoặc các can thiệp dự phòng nào khác, nhưng tỉ lệ lây truyền HIV từ bạn tình dương tính sang bạn tình âm tính BẰNG KHÔNG nếu bạn tình dương tính đạt được ức chế virut ổn định.
Bằng chứng khoa học đã rõ ràng: người sống với HIV tuân thủ điều trị hàng ngày theo chỉ định của cơ sở y tế nếu đạt được và duy trì tải lượng virut không phát hiện sẽ không có nguy cơ lây truyền HIV qua quan hệ tình dục cho bạn tình âm tính.

Nếu bạn có H, hãy sử dụng thuốc ARV theo hướng dẫn của bác sĩ. Sau khi bạn bắt đầu dùng thuốc, bên cơ sở điều trị sẽ lấy mẫu máu của bạn để làm xét nghiệm tải lượng virut, để xác định nồng độ virut HIV trong máu của bạn. Có thể mất từ một đến sáu tháng tuân thủ điều trị bằng ARV trước khi tải lượng virut đạt mức dưới ngưỡng phát hiện (<200 bản sao/ml). Một khi tải lượng virut của bạn đã đạt mức dưới ngưỡng phát hiện trong sáu tháng, bạn không thể lây truyền virut HIV cho bạn tình. Tuân thủ điều trị hàng ngày là rất quan trọng để giữ cho tải lượng virut được ức chế.

Nó có nghĩa là nếu bạn có tải lượng virut dưới ngưỡng phát hiện và duy trì điều trị HIV, bạn có thể khỏe mạnh hơn nhiều so với khi bạn không điều trị và bạn không còn phải sợ lây truyền virut cho người khác khi quan hệ tình dục – bất kể bạn có quan hệ tình dục dưới hình thức nào đi nữa. Điều đó có nghĩa là, nếu bạn có tải lượng virut dưới ngưỡng phát hiện, bạn không cần dùng bao cao su để bảo vệ bạn tình khỏi nhiễm HIV. Tuy nhiên, điều quan trọng cần ghi nhớ đó là khi tải lượng virut dưới ngưỡng phát hiện sẽ bảo vệ bạn tình của bạn khỏi nhiễm HIV, việc này không bảo vệ được họ khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs) hay ngừa thai. Bao cao su là một lựa chọn để dự phòng STI và ngừa thai.

Ở Việt Nam, xét nghiệm tải lượng virut được khuyến nghị là sáu tháng sau khi bắt đầu điều trị ARV và mỗi 12 tháng sau đó đối với những người đã có tải lượng virut dưới ngưỡng phát hiện ổn định.

Bạn không cần phải sợ bị nhiễm HIV khi bạn tình của bạn đạt tải lượng virut dưới ngưỡng phát hiện. Điều quan trọng cần ghi nhớ là trong khi mức tải lượng virut dưới ngưỡng phát hiện sẽ bảo vệ bạn khỏi nhiễm HIV, nó không bảo vệ bạn khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs) hay giúp ngừa thai. Bao cao su là một lựa chọn để dự phòng STI và ngừa thai.

_ Hãy xét nghiệm HIV. Nếu kết quả xét nghiệm dương tính hãy tiến hành điều trị HIV, giữ cho bản thân khỏe mạnh và dự phòng lây truyền HIV. Nếu xét nghiệm âm tính thì cần tìm hiểu thêm những biện pháp để không bị lây nhiễm, giống như sử dụng bao cao su, dùng PrEP hoặc PrEP tình huống.

_ Hãy sử dụng bao cao su. Có tải lượng virut đạt mức dưới ngưỡng phát hiện thì chỉ dự phòng lây truyền HIV nhưng nó không giúp dự phòng khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác (STI) như giang mai, lậu, và chlamydia. Bao cao su bảo vệ bạn tránh khỏi HIV, các bệnh STI khác, và thai ngoài ý muốn.

_ Điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) là dành cho những người âm tính với HIV nhưng có nguy cơ lây nhiễm HIV. Về mặt y tế, bạn tình âm tính HIV không nhất thiết phải dùng PrEP nếu bạn tình dương tính HIV của họ đã có tải lượng virut đạt mức dưới ngưỡng phát hiện trong thời gian hơn sáu tháng và vẫn tuân thủ phác đồ điều trị của họ. Tuy nhiên, bạn tình âm tính có thể cần cân nhắc dùng PrEP nếu:
a, Bạn tình dương tính không tuân thủ điều trị ARV hàng ngày theo kê toa.
b, Bạn tình âm tính đang có quan hệ tình dục với các bạn tình khác nữa và
c, Bạn tình âm tính cảm thấy an tâm hơn trong đời sống tình dục của họ khi có thêm sự bảo vệ từ PrEP.

_ Thường xuyên thực hiện các xét nghiệm STI. Các bệnh STI có thể tạo điều kiện dễ dàng hơn cho virut đi vào cơ thể của người âm tính với HIV.

_ Thuốc dự phòng sau phơi nhiễm (PEP) là thuốc dự phòng HIV có thể được sử dụng sau khi có nguy cơ phơi nhiễm với HIV cao. PEP phải được sử dụng càng sớm càng tốt sau khi phơi nhiễm, và luôn luôn nên là trong vòng 72 giờ đầu tiên.

K=K không áp dụng với sự lây truyền HIV qua dùng chung kim tiêm. Vẫn chưa có đủ nghiên cứu để đưa ra kết luận.

K=K chỉ áp dụng cho sự lây truyền qua đường tình dục. Tải lượng virut dưới ngưỡng phát hiện cũng làm giảm rõ rệt nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình mang thai hoặc cho con bú mặc dù nguy cơ không phải bằng không. Hiểu biết về việc tải lượng virut không phát hiện được giúp ngăn lây truyền HIV là đặc biệt hữu ích cho những người muốn thụ thai mà không sử dụng các phương pháp thụ tinh thay thế.

Hiện này thuốc PrEP được cấp miễn phí tại 28 tỉnh thành trong cả nước, các bạn có thể đến các phòng khám dưới đây https://vaac.gov.vn/dich-vu

PrEP (dự phòng trước phơi nhiễm) là việc sử dụng các thuốc kháng virut HIV (thuốc ARV) trên những người không có H để dự phòng lây nhiễm HIV. Thuốc có thể được dùng hàng ngày qua đường uống (tất cả các khách hàng) hoặc chỉ khi có quan hệ tình dục (PrEP tình huống, chỉ dành cho những người có giới tính khi sinh là nam). Tại Việt Nam, dạng viên kết hợp chứa tenofovir và emtricitabine được sử dụng cho PrEP.

PrEP có hiệu quả khá cao trong việc dự phòng HIV khi được sử dụng theo hướng dẫn
• PrEP làm giảm nguy cơ mắc HIV qua quan hệ tình dục đến 99%
• PrEP làm giảm nguy cơ mắc HIV trên những người tiêm chích ma túy ít nhất 74%

Hiệu quả của PrEP giảm đi nhiều khi không tuân thủ theo hướng dẫn của thầy thuốc.
PrEP không bảo vệ chúng ta khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) khác và việc mang thai ngoài ý muốn. Vì thế PrEP nên được sử dụng với các biện pháp dự phòng khác chẳng hạn như bao cao su.

PrEP có thể phù hợp với bạn nếu bạn xét nghiệm âm tính với HIV, và bạn có liên quan đến bất cứ hoạt động nào dưới đây:
Bạn có quan hệ tình dục qua đường hậu môn hoặc âm đạo trong 6 tháng vừa qua và:
• có bạn tình là người có H chưa điều trị ARV hoặc tải lượng vi rút >200 bản sao/ml máu, hoặc
• không sử dụng bao cao su thường xuyên với từ 2 bạn tình trở lên hoặc với 1 bạn tình nhưng bạn tình có nguy cơ lây nhiễm HIV cao, hoặc
• có sử dụng chất gây nghiện khi quan hệ tình dục, hoặc
• có tiền sử mắc hoặc được điều trị các bệnh LTĐTD.

Bạn có tiêm chích và bạn:
• dùng chung dụng cụ tiêm chích với người khác.

Bạn đã từng sử dụng thuốc dự phòng sau phơi nhiễm (PEP) và bạn tiếp tục có nguy cơ lây nhiễm.

Bạn cho rằng bạn cần dùng PrEP.

Có. PrEP được chấp thuận cho sử dụng trên người ở tuổi vị thành niên chưa có H có cân nặng ít nhất là 35kg và là những người có nguy cơ mắc HIV qua quan hệ tình dục hoặc tiêm chích ma túy.

PrEP an toàn. Có khoảng 10% người bắt đầu dùng PrEP có các tác dụng phụ nhẹ như tiêu chảy, buồn nôn, đau đầu, mệt mỏi và đau dạ dày. Các tác dụng phụ này thường nhẹ và sẽ tự mất đi sau vài tuần.
Bạn cần trao đổi với bác sĩ của bạn về bất cứ tác dụng phụ nào nặng hoặc kéo dài.

Hiện nay, các dịch vụ PrEP đang được cung cấp miễn phí tại các địa điểm được tài trợ của CDC Hoa Kỳ/PEPFAR. Bạn không phải trả bất kỳ chi phí nào! Bạn có thể tìm thấy các dịch vụ PrEP miễn phí tại đây https://vaac.gov.vn/dich-vu

Chỉ có thể dùng PrEP khi có đơn của bác sĩ. Hãy hỏi bác sĩ của bạn về danh sách các cơ sở cung cấp PrEP tại nơi bạn sống. Các cơ sở y tế có cung cấp PrEP cũng có thể được tìm thấy tại trang web https://vaac.gov.vn/dich-vu của Cục Phòng, Chống HIV/AIDS.

Trước khi bắt đầu dùng PrEP, bạn phải làm xét nghiệm HIV để đảm bảo rằng bạn chưa nhiễm HIV.
Trong khi đang dùng PrEP, bạn sẽ phải đi khám bác sĩ định kỳ để
• theo dõi,
• làm xét nghiệm HIV và các xét nghiệm khác, và
• nhận thêm thuốc.

Với những người có giới tính sinh học là nam, cần uống liều tải hai viên 2 – 24 giờ trước khi quan hệ tình dục là đạt hiệu quả bảo vệ tối đa. Những người khác uống 1 viên/ngày, cần uống liên tục bảy ngày liên tiếp để đạt hiệu quả bảo vệ tối đa.

Trong khi có hiệu quả khá cao trong việc bảo vệ khỏi nhiễm HIV, PrEP không bảo vệ bạn khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI). Bao cao su có thể được sử dụng để dự phòng các STI và mang thai ngoài ý muốn.

PrEP chỉ dùng khi có nguy cơ. Nếu bạn không còn nguy cơ nhiễm HIV nữa, bạn có thể dừng uống PrEP. Hãy luôn trao đổi với bác sĩ trước khi dừng PrEP.

Bạn có thể dùng và ngưng PrEP ở những thời điểm khác nhau trong cuộc sống, nhưng chỉ nên làm vậy dưới sự hướng dẫn của bác sĩ. Sẽ mất một khoảng thời gian sau khi bắt đầu dùng PrEP để đạt được mức bảo vệ khỏi HIV cao như trước đó.

Đối với những người có giới sinh học khi sinh là nam giới, những người biết kế hoạch quan hệ tinh dục trước ít nhất là 2 giờ, ED-PrEP có thể phù hợp với bạn.

Nếu bạn chọn ED-PrEP, bạn sẽ dùng hai viên từ 2-24 giờ trước khi quan hệ, sau đó một viên 24 giờ sau liều đầu tiên, rồi sau đó một viên nữa 24 giờ sau liều thứ hai.

Đừng lo lắng nếu ED PrEP không phù hợp cho bạn – PrEP hàng ngày phù hợp cho tất cả mọi người có nguy cơ với HIV. Hãy trao đổi với bác sĩ để có thêm thông tin!

Được, bạn có thể tiếp tục. Không có bằng chứng nào cho thấy rằng việc có bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) làm giảm tác dụng của PrEP, dù vậy, nếu bạn có STI, bạn nên điều trị nó. Nhiều STI có thể chữa khỏi và tất cả đều điều trị được. Hiện với một số bệnh kể cả HPV và viêm gan B đã có vac-xin.

PrEP chỉ bảo vệ bạn khỏi HIV. Bao cao su bảo vệ bạn khỏi các bệnh STI thường gặp khác, cụ thể là giang mai, lậu và chlamydia.

Nếu bạn quên dùng PrEP, cố gắng quay trở lại lịch uống hàng ngày càng sớm càng tốt. Cố gắng không uống nhiều hơn hai liều trong một ngày. Nếu bạn không có thói quen hay quên thuốc, việc bỏ lỡ một liều sẽ không ảnh hưởng gì nhiều đến mức độ bảo vệ khỏi nhiễm HIV mà thuốc PrEP mang đến.

Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc giữ đúng lịch dùng thuốc, bạn nên trao đổi lại với bác sĩ.

Bia rượu và ma túy không có ảnh hưởng trực tiếp đến tác dụng của thuốc PrEP; tuy nhiên, việc sử dụng ma túy có thể ảnh hưởng đến lịch dùng thuốc của bạn.
Bỏ lỡ hay quên dùng thuốc có thể làm giảm đi tính hiệu quả của thuốc PrEP.

Có, PrEP có thể được sử dụng an toàn trong thai kỳ hoặc trong thời gian cho con bú đối với những phụ nữ có nguy cơ lây nhiễm HIV cao. PrEP cũng là một trong số vài lựa chọn hiện có để giúp bảo vệ các cá nhân không có H (nam hoặc nữ) thụ thai khi họ có bạn tình trái dấu.

PrEP dành cho những người đang có nguy cơ liên tục đối với HIV. PrEP không phải là một lựa chọn đúng đắn cho những người đã phơi nhiễm với HIV trong vòng 72 giờ vừa qua.

Nếu bạn vừa mới phơi nhiễm với HIV trong vòng 72 giờ vừa qua, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc một nhân viên y tế về PEP (dự phòng sau phơi nhiễm) và nhận lời khuyên từ họ.

Gần đây, ở các quốc gia khác, PrEP tiêm đã được chấp thuận. Vòng âm đạo cũng đang được ra mắt. Việt Nam vẫn chưa có các lựa chọn này. Hãy đảm bảo bạn trao đổi với bác sĩ của bạn để biết thêm thông tin về những lựa chọn mới nhất về PrEP hiện có tại Việt Nam.

Bước đầu tiên để phòng ngừa HIV là biết tình trạng của bạn. Việc tiếp cận các xét nghiệm HIV rất dễ dàng và bí mật — và có thể được thực hiện tại nhà riêng của bạn.

Getting tested is the only way to find out your HIV status. The HIV test is a simple blood or oral swab test that is quick and easy.

If you are currently HIV free, you can take PrEP to stay uninfected.
If you have HIV, get on ART and become undetectable for your health and to prevent HIV transmission.
Then you can be confident that you can stay healthy and prevent HIV transmission.

Learn more at https://kbangk.info/ or PrEP. Find your nearest clinic to get test: https://vaac.gov.vn/dich-vu